Fibromiyalji tedavisinde her hastalıkta olduğu gibi
hastanın hastalığı ile ilgili bilgilendirilmesi ve eğitimi çok önemlidir.
Hastaya hastalığının “gerçek” olduğunu, ancak şekil bozucu ya da sekel bırakan
bir hastalık olmadığı anlatılmalıdır.
Fibromiyalji, yaygın kas ağrısı, uyku bozukluğu ve
yorgunluğun çoğu kez birlikte bulunduğu kronik bir ağrı sendromudur. Özellikle
sırt, boyun, omuzlarda ve kalçalarda belirgin olmak üzere yaygın ağrısının
olduğu bir kas iskelet sistemi hastalığıdır. Her yaşta ve her iki cinste
görülebilmekle birlikte en sık 25-55 yaşlar arasında ve kadınlarda erkeklerden
daha fazla görülür.
Ağrı ve yorgunluk şikayetleriyle aylarca hatta yıllarca
tanı konulamadığı için doktor doktor dolaşan, çevreleri tarafından ‘hastalık
hastası’ olarak damgalanan birçok kişi aslında fibromiyalji hastası.
Kadınlarda 7 kat
fazla görülüyor
Dr. Fizyoterapist Gamze Şenbursa tıpta, yumuşak doku
romatizması olarak tanımlanan, kadınlarda erkeklere göre 7 kat daha fazla
görülen sinsi hastalık hakkında şu bilgileri verdi:
“Fibromiyalji depresyon, sabah sertliği, karında kramp,
yorgunluk ve uyku bozukluklarının da eşlik ettiği, eklem, kas ve yumuşak dokuda
ağrıya sebep olan bir hastalıktır. Fibromiyalji 2 çeşit olarak
sınıflandırılabilir. Birinci tip daha sık görülür ve sebebi bilinmez. İkinci
tip ise spesifik; yaralanma ve cerrahi sonrası gelişir. Genetik faktörler de
etkilidir. Aile öyküsü olanlarda daha sık görülüyor.
Fibromiyaljili hastalarının en az 2/3’ü her yerlerinin
ağrıdığını söyler. Hastaların çoğunlukla yaygın vücut ağrısı olmasına karşın,
ana odak bir veya iki bölgedir. Ağrı yanıcı, zonklayıcı ya da sabit olabilir.
Sıklıkla sabahları daha kötüdür, gün içerisinde iyiye gider ve geceleri yeniden
kötüleşir. Bir diğer belirti uyku bozukluğudur. Bu hastaların 1/3’ünde büyüme
hormonu salgısı azdır. Uyku düzensizliğinin en büyük nedenlerinden biri budur.
Hastaların %60-90’ında kötü uyku vardır.
Ağrı şiddetine bakmaksızın, hastaların büyük kısmı uykuya dalmada ve
uykuyu sürdürmekte zorluk çekerler, sık uyanırlar ve sabah dinlenmemiş olarak
kalkarlar. Dinlendirmeyen uyku fibromiyaljinin temel özelliklerindendir. Tipik
olarak uyku hafif ve huzursuzdur. En göze çarpan özelliklerinden biri de
yorgunluktur. Şiddeti değişiklik gösterir. Hastanın günlük yaşam aktivitelerini
kısıtlar.
18 hassas nokta
Fibromiyalji hastalarında bazı duyarlı noktalar vardır.
Bu noktalardaki ağrı tanıyı koyduran en önemli kriterdir. Duyarlı noktalar,
boyun, omuz, üst göğüs ve bel bölgesinde kümelenir. Toplamda 18 duyarlı nokta
bulunur. Hastalığa baş dönmesi, migren, soğuk intoleransı, sık idrara çıkma,
karpal tünel sendromu, çene ağrısı, deri duyarlılığı gibi farklı patolojiler
eşlik edebilir. Tanı koyulması için 18 hassas noktanın en az 11’inde ağrı
tespit edilmeli.”
Tedavi
yaklaşımları
Atakların şiddeti ve sıklığının kontrol altına
alınabildiğini belirten Dr. Fzt. Gamze Şenbursa, fibromiyaljinin klinik seyri
ve tedavi yöntemleri hakkında şunları söyledi:
“Fibromiyalji tedavisinde asıl amaç ağrı-spazm-ağrı
halkasının kırılmasıdır. Manuel olarak dokulara yapılan gevşetme ve spazmı
çözmeye yönelik uygulamalar, yumuşak dokuların hareketinin artmasına yüzeysel
kan akışının artmasına ve ağrının azalmasına yardımcı olur.
Omurgaya yönelik yapılan manuel uygulamalar, dokuları ve
organları destekleyen, bağlayan ya da ayıran dokunun hareketini arttırır.
Ağrıya duyarlı yapılar üzerindeki basıncı azaltır ve doku sıvılarını harekete
geçirir. Omurgada eklem aralığında artışa yol açarak kas spazmını azaltır ve
endorfin salınımına neden olur. Tutuk ve ağrılı eklemleri serbestleştirir
adezyonları açar ve hareketliliği arttırarak ağrıyı azaltır.
Meditasyon, yoga, hipnoz gibi gevşeme eğitimleri tedavi
sürecinde etkindir. Kişiye ergonomik eğitim verilerek, uyku ve çalışma
pozisyonları düzenlenir. Kişinin egzersiz eğitiminde büyük önem arz eder.
Fibromiyalji hastalarında beslenme de önemlidir. Stresi
yok etmeye vücuttaki toksinleri temizlemeye ve bağışıklık sisteminin
desteklemeye yardımcı olur. Bu hastaların özellikle şeker, kafein ve alkol
tüketiminde dikkatli olmaları gerekmektedir. Bazı araştırmalara göre magnezyum
takviyesi fibromiyaljili hastaların semptomlarını azaltmaya yardımcı olur.”
